Koninklijk golf op landgoed Clingendaal

Jurryt van de Vooren

In 1898 gaf de Nederlandse sportwereld een uniek gedenkboek aan koningin Wilhelmina. Ruim 400 Nederlandse sportorganisaties in alle vormen en maten toonden daarmee hun liefde voor de vorstin, die dat jaar officieel was ingehuldigd. Precies 118 jaar later zijn hiervan nog steeds zo’n honderd in leven! Eén van die bijzondere organisaties is de Hague Golf Club, inmiddels de Koninklijke Haagsche Golf & Country Club.

Baron van Brienen

De Nederlandse golfsport is geboren op het Haagse landgoed Clingendael. De eigenaar was Arnoud Nicolaas Justinus Maria baron van Brienen van de Groote Lindt – kortweg Baron Van Brienen – die bijzonder actief is geweest. Zo legde hij op de schapenweide van zijn landgoed in 1889 de eerste golfbaan van Nederland aan. Het was geen volwaardige baan zoals nu, maar telde vijf holes. De baron nodigde regelmatig vrienden uit om er een balletje te slaan.

Selecte kring

De golfers verhuisden kort daarna naar Duinzigt, eveneens eigendom van de baron. In 1893 werd daar de Hague Golf Club opgericht, de eerste golfclub in Nederland. Deze sport speelde zich toen nog in zeer selecte kring af, blijkt onder meer uit een verslag uit 1901 over de opening van een golfhuis in Scheveningen. "Onder de vele aanwezigen werden opgemerkt: de Duitsche gezant en gravin de Pourtales, de Engelsche gezant, Baron en Baronesse Huyssen van Kattendijke, Freule Boreel", waarna er nog een groot aantal adellijke namen volgde.

Bij de oprichting van de Hague Golf Club nam de baron het voorzitterschap op zich. Om de Nederlanders wat spelregels bij te brengen, werd de Engelse professional D. Dunn naar Den Haag gehaald om het eens goed uit te leggen. Opvallend is dat vrouwen vanaf het begin werd toegestaan om mee te doen. Freule gravin Van Limburg Stirum won er in 1894 een prijs mee bij één van de eerste wedstrijden van de Hague Golf Club.

Koninklijke sport

Dat deze golfers meededen aan het eerbetoon voor koningin Wilhelmina is niet vreemd, omdat de lijntjes tussen deze sporters en het koningshuis bijzonder kort waren. Dat gold vooral voor Baron van Brienen zelf, die al in 1881 paardenwedstrijden organiseerde in aanwezigheid van koning Willem III met wie hij persoonlijke contacten had. Hij was onder meer Kamerheer van de koning en hield toezicht op de voogdij van prinses Wilhelmina. De naam van Van Brienen staat daarom enkele malen in het Sportalbum uit 1898. Zijn bemoeienis lijkt zo belangrijk dat het zonder hem waarschijnlijk nooit was gelukt om dat sportieve eerbetoon voor Wilhelmina te regelen. Golf was in die tijd dus met recht een koninklijke sport.

De naam van de Hague Golf Club is inmiddels veranderd in de Koninklijke Haagsche Golf & Country Club, die met Richard Krajicek een bekend lid in de gelederen heeft. De huidige baan is in 1938 ontworpen. De baron, ook wel De Sportbeschermer genoemd, overleed in 1903.

Serie

Dit is het achtste deel in een serie artikelen over de Club van 1898. Sporthistoricus Jurryt van de Vooren haalt hierin herinneringen op aan de clubs die aan het eind van de 19e eeuw meededen aan het sportalbum en nog steeds bestaan.

Boek

Het gedenkboek van 1898, waaraan de Haagse golfclub meedeed, is op initiatief van Jan Rijpstra en Jurryt van de Vooren in 2014 opnieuw uitgegeven in een genummerde oplage van duizend. In 1898 werd het aan koningin Wilhelmina overhandigd; in 2014 aan koning Willem-Alexander. De naam van de kegelverenging staat in deze heruitgave vermeld.
Dit bijzondere boek is nog te koop. Het kan worden besteld bij Arko Sports Media.