Rood en Wit, de Haarlemse cricketpioniers

Jurryt van de Vooren

In 1898 gaf de Nederlandse sportwereld een uniek gedenkboek aan koningin Wilhelmina. Ruim 400 Nederlandse sportorganisaties in alle vormen en maten toonden daarmee hun liefde voor de vorstin, die dat jaar officieel was ingehuldigd. Precies 118 jaar later zijn hiervan nog steeds zo’n honderd in leven! Eén van die bijzondere organisaties is de cricketclub Rood en Wit uit Haarlem.

De georganiseerde cricketbeoefening in Nederland begon in de periode 1870-1880. Deze sport is in ons land daarmee ouder dan voetbal, dat een decennium later tot stand kwam. De oudste nog bestaande Nederlandse cricketclub is van 1875: de Utile Dulci Cricket Club uit Deventer, die we gemakshalve UD noemen. Rood en Wit in Haarlem werd opgericht op 22 juni 1881, zo meldt de website van deze club. Deze vereniging had veel raakvlakken met voetbalclub H.F.C., onder meer met veel belangrijke leden die bij beide waren aangesloten. In ieder geval was sportpionier Pim Mulier bij de voetballers en de cricketers te vinden.

Het weinig in zwang zijnde cricketspel

In de jaren vóór die oprichting was er overigens al het nodige gebeurd in Haarlem. De oudste aankondiging voor een cricketwedstrijd in een digitaal krantenarchief is van 2 augustus 1873. Het Nieuws van den Dag schreef toen: "De Amsterdamsche Cricket-Club, die zich ten doel stelt om het hier te lande nog weinig in zwang zijnde cricketspel meer bekend te maken, is voornemens om Zondag e.k. des ochtends te 11 uur, nabij Haarlem een cricketmatch te houden op het veld tusschen de Spanjaardslaan, den weg naar Heemstede en de buitenplaats Leeuwenhoofd."

En uit het Haarlemsch Advertentieblad van 22 oktober 1881 blijkt dat aan het begin van 1880 "eenige gymnasiasten" al een cricketclub hadden opgericht. Dat zal Progress zijn geweest, de voorganger van Rood en Wit waar Mulier ook al bij was betrokken.

Zoals de sportpionier in 1897 in zijn boek Cricket schreef: "In het jaar 1880 werd in Haarlem op aansporing van de heer Wilson, employe ten kantore van der Imperial Gaz Cy., een Engelschman, een vereniging opgericht 'Progress' genaamd." De leden waren vooral jongens uit de 4e en 5e klas van het gymnasium. Daar zaten weinig mensen tussen uit de laagste sociale groepen. Bij de oprichters zat minimaal één baron. Sport – en vooral cricket – was in die tijd een echte elitaire bezigheid.

Cricketterrein gezocht

Rood en Wit werd op 22 augustus 1883 voor de eerste keer genoemd in een krant, opnieuw in het Haarlemsch Advertentieblad. Op de voorpagina schreef die over een wedstrijd tegen de Hilversumsche Cricketclub, die in die tijd pas twee maanden oud was.

Het was een uitwedstrijd, dus Rood en Wit reisde met de trein naar Hilversum. Dat werd een hele happening, blijkt uit het krantenverslag, want na aankomst op het station liepen de Haarlemmers in een stoet naar het speelterrein, vergezeld door meegereisde Amsterdamse cricketers. "Tribunes waren opgeslagen voor toeschouwers en muzikanten, en hier en daar wapperde de Nationale Driekleur."

Na de wedstrijd was er een afsluitend diner, want zo ging dat in die tijd. In een plezierige stemming sprak één van de Haarlemmers hardop de wens uit dat er snel een nationale Cricketbond zou worden opgericht om te zorgen voor eenheid in die sport. Het was de eerste keer dat hierover in het openbaar werd gesproken, als behoefte om een nieuwe stap te zetten met de cricketers. Het leefde blijkbaar, want twee dagen later nam een Haagse cricketclub het initiatief om inderdaad die bond op te richten. Een maand later was het een feit.

Pioniers met visie dus, die Haarlemse cricketers van Rood en Wit. Omdat deze club in 2016 nog steeds bestaat, is ze bij deze officieel lid van de Club van 1898.

Het gedenkboek van 1898, waaraan Rood en Wit meedeed, is op initiatief van Jan Rijpstra en Jurryt van de Vooren in 2014 opnieuw uitgegeven in een genummerde oplage van duizend. In 1898 werd het aan koningin Wilhelmina overhandigd; in 2014 aan koning Willem-Alexander. De naam van de vereniging staat in deze heruitgave vermeld. Dit bijzondere boek is nog te koop. Het kan worden besteld bij Arko Sports Media.