Verhit debat over Marokkaanse voetballers

Johan Derksen aan tafel bij Pauw.
Jan Janssens

De uitspraken van voetbalanalist Johan Derksen over Marokkaanse voetballers hebben veel los gemaakt. In het RTL-sportprogramma Voetbal Inside van afgelopen maandagavond sprak Derksen naar aanleiding van een column van Hugo Borst in het AD zijn zorgen uit over de ontwikkelingen bij amateur voetbalclubs in Nederland. Borst had geschreven dat hij menig trainer off the record had horen zeggen dat ze niet te veel Marokkanen in hun ploeg wilden. "Durven we over deze gevoelige materie te praten? Ik denk dat dat nodig is.'' Zo concludeerde Borst. Derksen nam die handschoen op. Hij beaamde niet alleen wat de columnist schreef maar gaf die trainers ook gelijk.

Naar de klote

Derksen beweerde dat er clubs "naar de klote zijn gegaan" omdat hun velden in wijken met veel Marokkaanse gezinnen gesitueerd waren. "Marokkaanse spelers krijgen dan de overhand in de selectie en dat functioneert dus bijna nergens. Nederlandse jongeren gaan naar andere clubs. Die willen niet met negen Marokkaanse jongens werken die niet in hun blote kont durven te douchen.''

Politiek corrrect

Hoewel presentator Wilfred Genee hem wees op zijn nogal ongenuanceerde uitspraken, en ook Hans Kraay jr. wat tegengas probeerde te geven, ging Derksen onverdroten verder. Hij verweet zijn tafelgenoten van politieke correctheid. "Het werkt niet als Marokkanen in amateurclubs de overhand krijgen. Er wordt nooit eerlijk over gesproken in dit land. Maar het is wel degelijk een probleem. Een veel groter probleem dan we met z'n allen willen onderkennen. Ik ben niet voor niets verhuisd uit Gouda waar veel Marokkanen wonen.''

Felle discussie

De uitspraken van Derksen werden trending topic op Twitter en uitvoerig bediscussieerd in de media. De voor- en tegenstanders buitelden over elkaar heen. Bij Pauw kruiste Derksen de degens met Farid Azarkan van het Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders. Het werd een felle en, vooral door toedoen van Johan Derksen, weinig verheffende discussie waarbij de heren geen millimeter aan elkaar wilden toegeven. Beiden meenden het gelijk aan hun kant te hebben. En hebben dat wellicht ook allebei wel.

Generaliserende uitspraken

Derksen signaleerde een reëel probleem. De integratie van Marokkanen en andere minderheidsgroepen verloopt net als in de bredere samenleving ook in de sport hier en daar uiterst moeizaam. Maar hij sluit zijn ogen voor die situaties waarin het wel goed gaat en legt de schuld voor de problemen eenzijdig bij de Marokkanen. Azarkan stelde dan ook terecht vast dat Derksen met zijn generaliserende uitspraken een hele bevolkingsgroep stigmatiseert.

Onderzoek

Wie op zoek is naar meer nuance in dit debat verwijs ik graag naar een eigen onderzoekspublicatie over Etnische tweedeling in de sport. Het is al wat ouder maar in veel opzichten waarschijnlijk - het ontbreekt aan nieuwere onderzoeksgegevens die dat staven - nog redelijk actueel. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat er door de meeste verenigingen geen adequaat beleid werd gevoerd om de integratie van allochtonen in de club in goede banen te leiden.

Nadenken over integratie

De verkleuring van de club was iets dat de meeste verenigingen eigenlijk gewoon overkwam, omdat de poort openstond en er door de aanwezigheid van een aantal allochtonen bij de vereniging een aanzuigende werking uitging op andere allochtonen. Uitvoerige beschrijvingen van de gang van zaken bij verschillende clubs illustreren dat. Pas toen er (grote) problemen rezen omdat de oorspronkelijk autochtone achterban begon te morren of zelfs de club verliet, omdat er te weinig kader was, de betrokkenheid van de ouders te wensen overliet of omdat contributieachterstanden zich opstapelden, ging men bij de club echt nadenken over het integratievraagstuk.

Discriminatie als overlevingsstrategie

Dat was nog wel eens te laat en dan namen clubs hun toevlucht tot tamelijk draconische en eenzijdige maatregelen. Uit onmacht werden dan  maatregelen geboren, zoals selectieve contributieregelingen, selectieve ledenstops of quotering van allochtonen. Voor de betrokken clubs waren dat onderdelen van een overlevingsstrategie, voor de betrokken minderheden vormen van discriminatie.

Bron

J.W. Janssens (1999), Etnische tweedeling in de sport. Een onderzoek in opdracht van NOC*NSF, 's-Hertogenbosch/Arnhem.