Forse stijging accommodatielasten dreigt

De junioren van Velocitas in groen-blauw-wit spelen tegen DKC in geel-zwart (foto: Facebookpagina Velocitas).
Redactie SportclubNL

Het Leidsch Dagblad meldde deze week dat de gemeente Leiderdorp vindt dat alle sportclubs gelijk moeten worden behandeld en kostendekkende tarieven moeten betalen voor hun accommodatie. De financiële gevolgen van het nieuwe beleid zijn inmiddels bekend. Zo moet korfbalclub Velocitas rekening houden met een huurverhoging van €8.500. Voetbalvereniging RCL krijgt de grootste klap. De club moet op termijn €79.500 per jaar ophoesten voor de huur van de voetbalvelden. De club betaalt nu iets meer dan €24.000 aan huur en erfpacht. Is dit nu zo maar een nieuw en vergaand idee van een zuinige gemeente of is er meer aan de hand? Staat sportclubs in andere gemeenten hetzelfde te wachten?

Inhoudelijke onderbouwing

De gemeente onderbouwt haar nieuwe beleid inhoudelijk door vier soorten sportclubs te onderscheiden: afhankelijke, vitale, sterke en onafhankelijke. De eerste van die vier - de club die de onderhoudskosten van de eigen accommodatie niet kan betalen - mag in Leiderdorp niet bestaan. Een vitale club betaalt ten minste de kosten van beheer en onderhoud. Een sterke club heeft zijn accommodatie in eigendom en betaalt erfpacht: een normaal bedrag voor de velden, een symbolisch bedrag voor het clubgebouw. De onafhankelijke club wil niets met de gemeente te maken hebben en betaalt ook voor de grond onder het clubgebouw de volle mep aan erfpacht.
Deze inhoudelijke onderbouwing van de huurverhogingen ontneemt het zicht op wat er breder, zelfs op Europees niveau, speelt.

Er is meer aan de hand

In 2012 is, in het verlengde van Europese regelgeving, in het parlement de Wet Markt en Overheid aangenomen. De essentie van deze wet is dat de overheid (markt)partijen gelijk moet behandelen. Bij de verhuur van sportaccommodaties betekent dit dat een gemeente aan verschillende huurders dezelfde prijs moet berekenen en dat deze minstens de kostprijs moet zijn. Omdat sportclubs belangrijke maatschappelijke functies vervullen, bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid en welzijn, stellen veel gemeenten hun sportaccommodaties ver beneden de kostprijs ter beschikking. Maar deze verkapte vorm van subsidiëring is niet langer zomaar toegestaan.

Algemeen belang

Gemeenten zijn verplicht vanaf 1 juli 2014 de wet toe te passen, óf ze moeten de exploitatie van sportaccommodaties bestempelen als een Dienst van Algemeen Economisch Belang. Voor activiteiten met een algemeen belang, waartoe ook sport kan behoren, schept de Wet namelijk een uitzonderingsmogelijkheid. Als een gemeenteraad besluit dat een te leveren dienst van algemeen belang is, dan kan deze wel onder de kostprijs worden aangeboden.

Twee opties

De gemeente Leiderdorp heeft gekozen voor de eerste optie en past de wet onverkort toe. Het gevolg is dat de huurtarieven voor sportaccommodaties (geleidelijk) zullen stijgen tot zij kostendekkend zijn. Mogelijk worden de hogere accommodatielasten aan de ene kant gecompenseerd met hogere subsidies aan de andere kant, maar dat is nog niet duidelijk. Hoeveel andere gemeenten net als Leiderdorp hebben gekozen, of zullen gaan kiezen, voor onverkorte toepassing van de wet is niet bekend. Maar uit een onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt blijkt dat de meeste gemeenten gebruik (willen) maken van de tweede optie. Bijvoorbeeld Rotterdam, Hellendoorn, Tilburg en Hoorn hebben daarvoor gekozen. Daar kunnen sportclubs hun accommodaties beneden de kostprijs blijven huren.

Gevaar

Valt het dus wel mee? Blijven de gevolgen van de Wet markt en overheid voor sportclubs beperkt? Dat valt nog te bezien. Er mag niet te vroeg worden gejuicht want er loert een nieuw gevaar. De Wet wordt binnenkort geëvalueerd in de Tweede Kamer. VVD en D66 hebben een initiatiefnota opgesteld om aanpassingen te maken. Zij willen de mogelijkheid voor gemeenten beperken om  Diensten van Algemeen Economisch Belang aan te wijzen. De uitzonderingsbepaling voor de sport kan daardoor wel eens op losse schroeven komen te staan.

Lobby

NOC*NSF en de Vereniging Sport en Gemeenten hebben op 18 december 2015 in een brief aan minister Kamp van Economische Zaken hun ongerustheid geuit over dit initiatief.
SportclubNL zal de ontwikkelingen volgen en daarover berichten.

Meer weten?

Meer informatie over de Wet Markt en Overheid en de toepassing daarvan door gemeenten, is te vinden op de site van de Vereniging Sport en Gemeenten.